Strefa wiedzy o regionie

Środowisko geograficzne terenu.

Powiat człuchowski to południowo – zachodni kraniec województwa pomorskiego, teren dawnego pogranicza pomorsko – polskiego.

Wieś Koczała położona jest na północno – zachodnim krańcu powiatu, na tak zwanych piaszczystych ławicach zwanych sandrami, które powstały na przedpolu moreny czołowej poprzez wytworzenie wód roztopowych. Cechą charakterystyczną takiej powierzchni są wzniesienia i kotliny o różnicach wysokości od 130 do 165 m  n. p. m. Rzeźbę terenu dodatkowo wzbogacają liczne zagłębienia bezodpływowe, które są wynikiem zalegania płatów martwego lodu.

Powiat człuchowski należy do najsłabiej rozpoznanych rejonów geologicznych, ze względu na stosunkowo niewielką ilość głębokich wierceń. Wiadome jest jednak, że obecne oblicze terenu zostało ostatecznie uformowane w czwartorzędzie i największe znaczenie mają twory plejstocenu – kompleksy glin zwałowych przedzielonych piaskami i żwirami. W Koczale gleby wykształcone zostały na piaskach sandrowych i żwirach oraz torfach, będących tworami holoceńskimi. Są to głównie gleby bielicowe o małej i średniej wartości rolniczej.

Z bogactw naturalnych Koczała posiada duże złoża torfu, piasku i tak zwane margle łąkowe (kreda jeziorna), ale zasoby i niekorzystne warunki zalegania powodują, że nie są obecnie eksploatowane.

Warunki klimatyczne Koczały  uzależnione są od jej położenia przy granicy wzgórz morenowych, na dość dużej wysokości w porównaniu z pozostałym terenem powiatu. Charakteryzuje się długim okresem zimowym (96 dni) i utrzymywaniem pokrywy śnieżnej do około 70 dni. Wiosna zaczyna się bardzo późno, a okres wegetacji i dojrzewania jest najkrótszy. Częstym zjawiskiem są silne i gwałtowne wiatry oraz obfite opady.

Koczała położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora Dymno, zwanego również Koczalskim. Jest to zbiornik pochodzenia glacjalnego, o powierzchni 78,5 ha, położonego 156 m n.p.m. i leżącego w dorzeczu rzeki Brdy. Ma tu swoje źródło również rzeka Kuźnia, która jest dopływem Brdy i przepływa wzdłuż całej miejscowości. Wokół wsi znajduje się również szereg innych jezior, w tym jezioro Przyłękińskie i Łękińskie oraz Płociczno. Charakterystycznym elementem krajobrazu Koczały są także tak zwane oczka wodne i pozostałości po nich w formie bagna i torfowiska.

Koczałę i przylegający do niej teren charakteryzuje bogactwo flory i fauny, która zaczęła pojawiać się na tym obszarze pod koniec epoki lodowcowej. Zmiany klimatu, rozwój gleb i gospodarcza działalność człowieka sprawiły, że pojawiła się nowa roślinność i fauna, ale zachowały się również gatunki reliktowe. Przeważają lasy sosnowe z wyspowym występowaniem buka. Ponadto występuje na tym terenie dąb bezszypułkowy i szypułkowy, grab, brzoza i olsza. Runo jest słabo rozwinięte, a podszycie stanowią mchy, porosty, borówki czernice i brusznice oraz śmiałek pogięty, perłówka, kostrzewa, turówka i inne. Swoistą roślinność posiadają również torfowiska z wieloma gatunkami wrzosów i torfowców i jeziora, w których możemy spotkać lobelię jeziorną, brzeżycę jednokwiatową, grążel żółty i grzybień biały.

Bogata szata roślinna, jeziora i bagna tworzą dogodne warunki do bytowania dla wielu gatunków zwierząt. Z ptaków występuje na tym terenie bociany, żurawie oraz nury, wiosłonogie i blaszkodziobe. Ze względu na to, jeszcze przed wojną Niemcy bardzo często nazywali Koczałę „Żurawim zakątkiem”.

Z ssaków najliczniejsze są według kolejności: zające, sarny, jelenie, dziki, lisy, kuny, wydry i bobry. Nie bez znaczenia jest również bogaty świat zwierząt bezkręgowych, owadów oraz ryb w tym pstrągów potokowych. Występują również żmije. Na terenie gminy Koczała znajdują się cztery rezerwaty przyrody:

  1. Rezerwat „Cęgi Małe”, w którym znajduje się jezioro oligotroficzne (skąpożywne), charakteryzujące się dużą przezroczystością wody oraz niewielką ilością składników pokarmowych. Ze względu na porastanie dna i brzegów reliktowymi borealno – atlantyckimi gatunkami roślin, w tym lobelią zwane jest jeziorem lobeliowym.

W rezerwacie spotkać możemy również chronioną rosiczkę.

  1. Rezerwat „Bagnisko Niedźwiady”, zawierający sosnowy bór bagienny z rozwiniętymi torfowiskami leśnymi.
  2. Rezerwat „Przytoń” utworzony dla ochrony bobra i wydry.
  3. Rezerwat „Bocheńskie błota”, chroniące unikalne gatunki roślin torfowych.

Ze względu na urozmaicony teren, bogactwo różnych typów jezior, ciekawe kompleksy leśne z niespotykaną florą i fauną, przebiegają przez Koczałę i teren gminy dwie trasy rowerowe: „Szafirowy szlak” i „Naszyjnik Północy”, zwany również „Bursztynowym szlakiem”.